Vật lý chuyển động
Định luật Newton, trọng lực, ma sát, quán tính, tàu lượn, con lắc, lực đẩy và máy cơ đơn giản.
10 bài · viết cho học sinh, phụ huynh và thầy cô
Ba định luật Newton qua sân trường: đá cầu, kéo co và bóng bayBa định luật Newton: vật giữ nguyên chuyển động nếu không có lực, F = m × a, và lực luôn có phản lực. Đá cầu, kéo co, tên lửa bóng bay cho thấy rõ cả ba.Trọng lực là gì và vì sao hòn đá, viên sỏi rơi chạm đất cùng lúcTrọng lực kéo mọi vật về phía Trái Đất. Bỏ qua không khí, vật nặng và vật nhẹ rơi như nhau vì vật nặng bị hút mạnh hơn nhưng cũng khó tăng tốc hơn đúng chừng ấy.Ma sát là bạn hay thù: đế giày, phanh xe đạp và sàn nhà lau ướtMa sát là lực cản khi hai bề mặt cọ vào nhau. Nhờ nó ta đi bộ, cầm nắm, phanh xe; vì nó máy móc mòn và nóng. Kỹ sư tăng ma sát chỗ cần bám, giảm chỗ cần trượt.Quán tính và dây an toàn: vì sao cơ thể lao về trước khi xe phanhKhi xe phanh gấp, xe dừng nhưng cơ thể vẫn lao đi theo quán tính. Va chạm ở 50 km/h tương đương rơi từ gần 10 m; dây an toàn và ghế trẻ em giữ người dừng cùng xe.Đường cong tàu lượn siêu tốc giải thích qua máng xốp và bi veĐường ray tàu lượn có dốc đầu cao nhất, các đỉnh sau thấp dần, vòng lộn hình giọt nước và khúc cua có độ cong tăng dần để giữ lực ép trên người ở mức an toàn.Con lắc và nhịp đều: vì sao dây dài đung đưa chậm hơn dây ngắnChu kỳ con lắc chỉ phụ thuộc chiều dài dây và trọng lực, gần như không phụ thuộc vật nặng nhẹ hay kéo lệch xa gần. Dây dài gấp bốn thì nhịp chậm gấp đôi.Lực đẩy Ác-si-mét qua thuyền giấy bạc: chở bao nhiêu thì chìmLực đẩy Ác-si-mét bằng trọng lượng phần nước bị vật chiếm chỗ. Thuyền nổi vì thân rỗng chiếm đủ nước; giấy bạc vo tròn thì chìm, gấp thành thuyền lại chở được hàng.Thế năng và động năng trên cầu trượt: độ cao đổi thành tốc độLeo lên cầu trượt là cất năng lượng thành thế năng; trượt xuống, thế năng đổi thành động năng. Không ma sát, cầu trượt cao 2 m cho tốc độ khoảng 23 km/h ở chân dốc.Vì sao quả bóng nảy: va chạm, hệ số phục hồi và phép thử tại nhàBóng nảy vì khi chạm đất nó bị ép bẹp rồi bung ra như lò xo. Mỗi lần nảy mất một phần năng lượng thành nhiệt và tiếng động, nên bóng không bao giờ nảy cao bằng lúc thả.Đòn bẩy, ròng rọc, mặt phẳng nghiêng: đổi đường dài lấy sức nhẹĐòn bẩy, ròng rọc, mặt phẳng nghiêng giúp làm việc nặng bằng sức nhẹ nhưng phải đi đường dài hơn. Được lợi bao nhiêu lần về lực thì thiệt bấy nhiêu lần về đường đi.